Thanh Hóa là địa bàn chiến lược sản xuất vũ khí, khí tài trong chiến dịch Điện Biên Phủ

Do yêu cầu sử dụng gang trong sản xuất súng đạn lớn, tháng 9/1951, Cục quân giới Việt Bắc đã cho xây lò cao sản xuất gang, sau này, có tên là lò cao kháng chiến Hải Vân, thuộc huyện Như Xuân trước kia và nay là Như Thanh. Để xây dựng lò cao, cán bộ công nhân quân giới đã vận chuyển hàng trăm tấn máy móc thiết bị nguyên vật liệu từ các xưởng ở Nghệ An ra và Hà Nam vào. Đây là một xí nghiệp lớn của Cục quân giới, đã khắc phục muôn vàn khó khăn, nguy hiểm, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ cung cấp gang cho công cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp mà kết thúc bằng thắng lợi Điện Biên Phủ.

Trong thời kỳ lò cao kháng chiến Hải Vân hoạt động, ông Lê Huy Quân, ở thị trấn Bến Sung, huyện Như Thanh theo gia đình di tản vào khu vực gần lò cao để tránh bom. Ông được chứng kiến quá trình vận chuyển nguyên liệu sản xuất cũng như sản phẩm từ hang Hải Vân ra bến Sung để đưa đến các xưởng sản xuất quân giới trong và ngoài tỉnh.

Trở lại thăm di tích Lò Cao kháng chiến Hải Vân, ông Lương Minh Công, ở thị trấn Bến Sung mới hình dung hết được tầm vóc của lò cao kháng chiến, vì lúc đó mọi hoạt động sản xuất bí mật, chỉ có công nhân mới được vào trong khi vực lò cao. Ông Lương Công Minh, Thị trấn Bến Sung, huyện Như Thanh, tỉnh Thanh Hóa cho biết: "Khi ấy thực dân Pháp phát hiện hoạt động của lò cao, chúng cho máy bay quần thảo và ném bom liên tục. Nhưng vì nằm trong hang nên lò cao kháng chiến tuyệt đối an toàn".

Trong 9 năm trường kì kháng chiến, ngoài nhiệm vụ đảm nhận vai trò hậu phương chiến lược, cung cấp phần lớn lương thực, thực phẩm phục vụ chiến dịch Điện Biên Phủ, Thanh Hóa còn là địa phương có nhiều công binh xưởng sản xuất vũ khí. Trong năm 19953 - 1954, cả nước có 42 xưởng cơ giới sản xuất súng đạn do Bộ quốc phòng và Liên khu 4 quản lý thì thì có 15 xưởng đặt tại các địa phương của tỉnh Thanh Hóa gồm các các xưởng quân giới Phạm Hồng Thái, Xưởng quân giới Cao Thắng, lò cao kháng chiến Như Xuân và các xưởng quân giới khác đã sản xuất được nhiều loại vũ khí cung cấp cho bộ đội như súng DKZ, cối, thủy lôi, mìn…

Trong những năm cuối của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, các công binh xưởng Việt Nam đã tự sản xuất được nhiều loại vũ khí, khí tài để đáp ứng tại chỗ vũ khí chiến đấu cho quân đội. Kì tích tự sản xuất vũ khí, khí tài trong kháng chiến chống thực dân Pháp có sự đóng góp không nhỏ của đất và người Thanh Hóa.