Tọa độ lửa Hàm Rồng - Vang mãi bản hùng ca

Bị thất bại ở chiến trường miền Nam, cuối năm 1964, đầu năm 1965, đế quốc Mỹ vạch kế hoạch ném bom miền Bắc; xác định từ Hà Nội vào đường mòn Hồ Chí Minh có 60 điểm tắc, trong đó Hàm Rồng được xem là "điểm tắc lý tưởng", là "đầu mút của khu vực cán xoong".

Ngày 13/2/1965, Tổng thống Mỹ Giôn-xơn phát lệnh thực hiện kế hoạch "Sấm rền", cho máy bay leo thang ném bom miền Bắc Việt Nam đến vĩ tuyến 19.

Tháng 3/1965, máy bay Mỹ xâm phạm bầu trời Thanh Hóa, bắn phá một số điểm ở Tĩnh Gia, Quảng Xương, Nông Cống, Như Xuân và trinh sát khu vực Hàm Rồng, Nam Ngạn, Đò Lèn.

Nắm bắt được âm mưu, thủ đoạn của giặc Mỹ, được sự chỉ đạo của Trung ương Đảng, Chính phủ và Bộ Quốc phòng, quân và dân Thanh Hóa cùng với bộ đội đã bước vào cuộc chiến với tâm thế chủ động, sẵn sàng đánh bại cuộc "Chiến tranh phá hoại" của đế quốc Mỹ.

Ông Đỗ Hữu Quang, Cựu chiến binh Trung đoàn 228 kể lại: "Đơn vị tôi được nhận nhiệm vụ bảo vệ cầu Hàm Rồng. Chúng tôi kéo pháo lên đồi không tên, đào quân sự. Trước ngày 3,4/4, nó vẫn là khu vực thanh bình. Tình hình căng thẳng dần lên".

Ông Trần Dương, Cựu chiến binh Trung đoàn 228 cho biết: "Năm 1965 là ác liệt nhất. Trên bộ đã điều các đơn vị phòng không từ ngoài vào, từ trong ra, bằng mọi giá phải bảo vệ cầu Hàm Rồng".

Trong 2 ngày 3 và 4/4/1965, 454 lượt máy bay của không quân Mỹ đã xuất kích, ném hàng nghìn tấn bom đạn xuống khu vực Nam Ngạn, Hàm Rồng. Trong 2 ngày chiến đấu ác liệt, quân và dân ta đã bắn rơi 47 máy bay Mỹ, bắt sống nhiều giặc lái, lập nên kỷ lục đầu tiên về thành tích bắn rơi máy bay Mỹ trên miền Bắc. Hàm Rồng chiến thắng đã tiếp thêm niềm tin, ý chí và sức mạnh của cả dân tộc quyết tâm đánh thắng giặc Mỹ xâm lược. Từ năm 1965 đến năm 1973, quân và dân Hàm Rồng đã bắn rơi 117 máy bay, tiêu diệt, bắt sống nhiều giặc lái, góp phần cùng quân, dân cả nước đưa cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ xâm lược đến thắng lợi hoàn toàn.

Ông Nguyễn Đình Nhạ, Cựu chiến binh Trung đoàn 228 chia sẻ: "Cảm xúc nhớ nhất của tôi là khi trông thấy những luồng đạn lao thẳng vào máy bay F105, cháy bùng, đó là những cảm xúc không thể quên được".

Ông Lê Xuân Giang, nguyên Chính trị viên Đại đội 4, Trung đoàn 228 cho biết: "Truyền thống lớn nhất ở Hàm Rồng thể hiện đầu tiên là khi giặc đến nhà, cả làng ra trận. Nhiều dân quân lên thay pháo thủ, các bà mẹ, các em nấu cơm, nguỵ trang cho bộ đội, dân quân tải thương, tiếp đạn. Trong ngày nay, phát huy tinh thần ấy là phát huy tinh thần đại đoàn kết, toàn dân thực hiện các phong trào lớn do Đảng, Nhà nước đặt ra".

60 năm qua, cầu Hàm Rồng cùng hai chữ "Quyết Thắng" đã ghi tạc vào lịch sử như một biểu tượng sáng ngời về chủ nghĩa yêu nước và anh hùng cách mạng của dân tộc Việt Nam. Ý chí ấy, truyền thống ấy luôn luôn nhắc nhở các thế hệ hôm nay và mai sau mang tinh thần "quyết thắng" để xây dựng và bảo vệ đất nước trên con đường hội nhập và phát triển.