ĐÀI PHÁT THANH VÀ TRUYỀN HÌNH THANH HÓA

Thanh Hoa Radio and Television
Đường dây nóng: 0237 3721150

Trải nghiệm lễ mừng cơm mới của đồng bào Thái

Đồng bào Thái ở Thanh Hóa có khá nhiều phong tục truyền thống độc đáo, trong đó phải kể đến lễ mừng cơm mới.

Ái Vân - Thanh Sơn

15/06/2024 06:34

Chúng tôi lên huyện vùng cao Quan Hóa đúng vào dịp những cánh đồng lúa trải đều một màu vàng óng, báo hiệu "mùa vàng" bội thu. Trò chuyện với những người dân đi gặt, chúng tôi được biết bà con có tục lệ vào vụ thu hoạch sẽ tổ chức lễ mừng cơm mới, tiếng Thái gọi là "Chùm khảu mớ".

Theo bà con người Thái, khi cây lúa đã ngả màu vàng, gia chủ sẽ chọn ngày lành để tổ chức lễ mừng cơm mới và người mẹ hoặc con dâu trưởng trong nhà sẽ đi cắt lúa mang về làm lễ. Vì các thửa ruộng không chín đồng loạt, nên mỗi gia đình sẽ chọn ngày khác nhau để tổ chức. Họ thường chọn ngày đẹp, tránh ngày kiêng cữ của gia đình, như ngày mất của ông bà, bố mẹ, người thân trong nhà. Thông thường, người Thái mỗi năm chỉ cúng mừng cơm mới một lần. Phong tục này xuất phát từ niềm tin của người Thái, họ cho rằng, để có một mùa vụ bội thu, thì sự phù hộ của đất trời, tổ tiên là rất quan trọng. Theo quan niệm của người Thái, gia tiên phải là người ăn cơm mới trước, con cháu ăn sau, nếu không năm sau cây lúa sẽ phát triển kém và không được mùa.

Trải nghiệm lễ mừng cơm mới của đồng bào Thái- Ảnh 1.

Mừng cơm mới là lễ nghi có tính chất gia đình nhưng lại có sức lan tỏa trong cộng đồng, vì nó được tổ chức phổ biến khắp vùng có người Thái sinh sống. Vì vậy, lễ mừng cơm mới thường chỉ diễn ra trong một gia đình, và cả bản có thể đến chung vui trong ngày này.

Nét đặc sắc của lễ mừng cơm mới là các đồ lễ dùng để dâng cúng chủ yếu là sản vật sẵn có được trồng từ nương rẫy, đồng ruộng và do chính gia chủ làm ra.

Trải nghiệm lễ mừng cơm mới của đồng bào Thái- Ảnh 2.

Trong ngày tổ chức lễ mừng cơm mới, bao giờ anh em dòng tộc và bà con dân bản cũng đều tập trung đông đủ để giúp gia chủ có một buổi lễ tươm tất nhất. Mỗi người một việc, đàn ông thì làm gà, làm cá; phụ nữ thì gói bánh, đồ xôi… Ai ai cũng hồ hởi, phấn khởi mừng cho gia chủ một năm mùa màng bội thu.

Theo lời của các cụ cao niên bản Thái, ở mỗi vùng miền, mỗi địa phương, bà con sẽ tổ chức lễ mừng cơm mới khác nhau. Đối với người Thái ở bản Páng, lễ cúng cơm mới thường diễn ra vào chiều tối, khi mọi người đã đi làm về đông đủ. Bà con quan niệm, về ban đêm, thần linh và gia tiên mới nghe thấy những lời thầy mo truyền tải lòng thành và ý nguyện của gia chủ, bởi vậy cúng ban ngày sẽ không thiêng. Ngoài ra, trong mâm cúng của lễ mừng cơm mới sẽ không có gà, bởi người Thái quan niệm rằng, gà thích ăn thóc, nếu cúng gà thì sẽ mất mùa, gia chủ không có lộc.

Trải nghiệm lễ mừng cơm mới của đồng bào Thái- Ảnh 3.

Nét đẹp mang đậm tính nhân văn trong lễ mừng cơm mới của người Thái ở Thanh Hóa còn được thể hiện rõ nét qua bài khấn của thầy mo. Nội dung bài khấn kể về quá trình trời đất sinh ra, con người vật lộn với thiên nhiên khắc nghiệt, khai phá đất đai làm nên đồng ruộng, để con cháu lao động sản xuất, làm ra hạt gạo dâng lên tổ tiên. Lời khấn trong lễ cơm mới ở mỗi nơi có thể khác nhau về câu từ, nhưng 2 chủ thể không thể thiếu là tổ tiên và thần linh. Bài cúng bày tỏ lòng biết ơn các bậc thần linh và gia tiên đã phù hộ cho con cháu bình yên, khỏe mạnh, trồng nương rẫy được thêm nhiều mùa vụ tốt tươi.

Trải nghiệm lễ mừng cơm mới của đồng bào Thái- Ảnh 4.

Ông Lương Văn Luyện, bản Báng, xã Phú Thanh, huyện Quan Hoá, tỉnh Thanh Hóa cho biết: "Năm nào cũng vậy, cứ sau khi gặt xong lúa thì bà con chúng tôi lại tổ chức lễ mừng cơm mới, nhằm cảm ơn gia tiên và thần linh đã phù hộ cho gia đình một năm mùa màng bội thu; cầu cho sang năm sẽ ngày càng bội thu hơn nữa. Đây là phong tục và cũng là nét đẹp văn hóa của người Thái".

Sau phần nghi lễ, chủ nhà sẽ mời anh em, họ hàng và khách cùng ăn bữa cơm chung vui với gia đình. Trong số những người được mời dự lễ mừng cơm mới, người đến giúp gia đình làm cỗ sẽ không phải đem theo gì, còn những khách mời khác có thể mang chút rượu cùng góp vui với gia chủ.

Trải nghiệm lễ mừng cơm mới của đồng bào Thái- Ảnh 5.

Lễ mừng cơm mới là nét văn hóa truyền thống tốt đẹp, mang tính nhân văn sâu sắc của dân tộc Thái, vẫn được lưu truyền cho đến ngày nay. Các nghi lễ thể hiện truyền thống tôn kính tổ tiên, uống nước nhớ nguồn của dân tộc Việt Nam. Đây cũng là dịp để con cháu trong gia đình sum họp bên nhau; bà con dân bản đến chung vui, thắt chặt thêm tình đoàn kết cộng đồng, hướng đến một cuộc sống ngày càng ấm no, hạnh phúc.

Nguồn: Ký sự miền sơn cước/ TTV

Ý kiến bạn đọc

Xem thêm bình luận
Chờ đón Lễ hội pháo hoa Quốc tế Đà Nẵng 2025 với cuộc tranh tài của các đội đến từ 10 nước

Chờ đón Lễ hội pháo hoa Quốc tế Đà Nẵng 2025 với cuộc tranh tài của các đội đến từ 10 nước

07:45 , 20/02/2025

Lễ hội pháo hoa Quốc tế Đà Nẵng - DIFF 2025 sẽ diễn ra từ ngày 31/5 đến 12/7, với chủ đề “Đà Nẵng - Kỷ Nguyên Mới” với cuộc tranh tài của các đội đến từ 10 nước.

Độc đáo ngôi Nghè cổ Nguyệt Viên

Độc đáo ngôi Nghè cổ Nguyệt Viên

07:30 , 20/02/2025

Hiện nay trên địa bàn Thanh Hóa vẫn còn hàng chục ngôi Nghè cổ kính, có giá trị lịch sử và văn hóa. Trong đó, Nghè Nguyệt Viên ở Làng Nguyệt Viên phường Hoằng Quang, thành phố Thanh Hoá là một trong những ngôi Nghè cổ, có giá trị độc đáo về nghệ thuật kiến trúc, được bảo tồn, gìn giữ khá nguyên vẹn sau hơn 400 năm khởi dựng.

Tập huấn "Sưu tầm, bảo tồn các làn điệu dân ca, dân vũ, nhạc cụ dân tộc Mông huyện Mường Lát"

Tập huấn "Sưu tầm, bảo tồn các làn điệu dân ca, dân vũ, nhạc cụ dân tộc Mông huyện Mường Lát"

11:07 , 19/02/2025

Tại xã Nhi Sơn, huyện Mường Lát, Trung tâm Văn hóa - Điện ảnh Thanh Hóa vừa mở lớp tập huấn "Sưu tầm, bảo tồn các làn điệu dân ca, dân vũ, nhạc cụ dân tộc Mông huyện Mường Lát" năm 2025.

Về làng cổ Tường Vân

Về làng cổ Tường Vân

10:38 , 19/02/2025

Nằm bên dòng sông Cầu Chày, làng Tường Vân xã Định Thành, huyện Yên Định có lịch sử lập làng và phát triển cách đây hàng nghìn năm. Ngôi làng này cũng là quê hương của hai anh em Tiến sĩ họ Khương nổi danh trong lịch sử: Khương Công Phụ và Khương Công Phục.

Tập huấn phục dựng, bảo tồn, phát triển văn hóa truyền thống dân tộc Mường

Tập huấn phục dựng, bảo tồn, phát triển văn hóa truyền thống dân tộc Mường

23:12 , 18/02/2025

Trung tâm Văn hóa điện ảnh Thanh Hóa phối hợp với UBND huyện Thạch Thành vừa tổ chức 2 lớp tập huấn phục dựng, bảo tồn, phát triển văn hóa truyền thống dân tộc Mường và biên đạo, dàn dựng các tiết mục văn nghệ truyền thống phục vụ du lịch cộng đồng tại xã Thạch Lâm.

Sẵn sàng cho Lễ hội Dâng trâu tế trời Đền Chín Gian năm 2025

Sẵn sàng cho Lễ hội Dâng trâu tế trời Đền Chín Gian năm 2025

20:20 , 18/02/2025

Lễ hội Dâng trâu tế trời Đền Chín Gian tại xã Thanh Quân, huyện Như Xuân năm 2025 được tổ chức theo hình thức đại tế 5 năm 1 lần. Lễ hội diễn ra trong 2 ngày 21 và 22/2/2025 (tức ngày 24 và 25 tháng Giêng âm lịch) với các hoạt động văn hóa, văn nghệ, ẩm thực phong phú, đặc sắc của đồng bào các dân tộc Thái và Thổ. Hiện nay, huyện Như Xuân đang tích cực chuẩn bị mọi điều kiện để tổ chức lễ hội.

Lễ hội rước kiệu truyền thống Đền Nưa - Am Tiên Xuân Ất Tỵ năm 2025.

Lễ hội rước kiệu truyền thống Đền Nưa - Am Tiên Xuân Ất Tỵ năm 2025.

23:06 , 17/02/2025

Ngày 17/2 (tức ngày 20 tháng Giêng năm Ất Tỵ), UBND thị trấn Nưa, huyện Triệu Sơn tổ chức Lễ hội rước kiệu truyền thống Đền Nưa - Am Tiên Xuân Ất Tỵ năm 2025.


Trung Quốc miễn thị thực cho khách Việt đến Tây Song Bản Nạp

Trung Quốc miễn thị thực cho khách Việt đến Tây Song Bản Nạp

06:16 , 17/02/2025

Trung Quốc sẽ miễn thị thực cho đoàn du lịch từ các nước ASEAN, trong đó có Việt Nam, đến thăm Tây Song Bản Nạp - một điểm đến nổi tiếng ở tỉnh Vân Nam, Trung Quốc - nếu du lịch trong vòng tối đa 6 ngày.

Mùa du lịch văn hóa

Mùa du lịch văn hóa

18:09 , 16/02/2025

Với sự đa dạng về văn hóa và thiên nhiên, du lịch văn hóa xứ Thanh đang là “điểm hẹn mùa xuân” hấp dẫn du khách gần xa. Chỉ tính riêng kỳ nghỉ Tết Nguyên đán vừa qua, toàn tỉnh đón khoảng 675 nghìn lượt khách, tập trung chủ yếu tại các điểm du lịch văn hóa, lịch sử, tâm linh, phần nào cho thấy sức hút mạnh mẽ của loại hình du lịch này.

Về nơi cửa biển

Về nơi cửa biển

15:24 , 16/02/2025

Với hơn 102km đường bờ biển, từ lâu, tỉnh Thanh Hóa lưu dấu ấn đậm nét của các cửa biển lớn…