ĐÀI PHÁT THANH VÀ TRUYỀN HÌNH THANH HÓA

Thanh Hoa Radio and Television
Đường dây nóng: 0237 3721150

Trải nghiệm lễ mừng cơm mới của đồng bào Thái

Đồng bào Thái ở Thanh Hóa có khá nhiều phong tục truyền thống độc đáo, trong đó phải kể đến lễ mừng cơm mới.

Ái Vân - Thanh Sơn

15/06/2024 06:34

Chúng tôi lên huyện vùng cao Quan Hóa đúng vào dịp những cánh đồng lúa trải đều một màu vàng óng, báo hiệu "mùa vàng" bội thu. Trò chuyện với những người dân đi gặt, chúng tôi được biết bà con có tục lệ vào vụ thu hoạch sẽ tổ chức lễ mừng cơm mới, tiếng Thái gọi là "Chùm khảu mớ".

Theo bà con người Thái, khi cây lúa đã ngả màu vàng, gia chủ sẽ chọn ngày lành để tổ chức lễ mừng cơm mới và người mẹ hoặc con dâu trưởng trong nhà sẽ đi cắt lúa mang về làm lễ. Vì các thửa ruộng không chín đồng loạt, nên mỗi gia đình sẽ chọn ngày khác nhau để tổ chức. Họ thường chọn ngày đẹp, tránh ngày kiêng cữ của gia đình, như ngày mất của ông bà, bố mẹ, người thân trong nhà. Thông thường, người Thái mỗi năm chỉ cúng mừng cơm mới một lần. Phong tục này xuất phát từ niềm tin của người Thái, họ cho rằng, để có một mùa vụ bội thu, thì sự phù hộ của đất trời, tổ tiên là rất quan trọng. Theo quan niệm của người Thái, gia tiên phải là người ăn cơm mới trước, con cháu ăn sau, nếu không năm sau cây lúa sẽ phát triển kém và không được mùa.

Trải nghiệm lễ mừng cơm mới của đồng bào Thái- Ảnh 1.

Mừng cơm mới là lễ nghi có tính chất gia đình nhưng lại có sức lan tỏa trong cộng đồng, vì nó được tổ chức phổ biến khắp vùng có người Thái sinh sống. Vì vậy, lễ mừng cơm mới thường chỉ diễn ra trong một gia đình, và cả bản có thể đến chung vui trong ngày này.

Nét đặc sắc của lễ mừng cơm mới là các đồ lễ dùng để dâng cúng chủ yếu là sản vật sẵn có được trồng từ nương rẫy, đồng ruộng và do chính gia chủ làm ra.

Trải nghiệm lễ mừng cơm mới của đồng bào Thái- Ảnh 2.

Trong ngày tổ chức lễ mừng cơm mới, bao giờ anh em dòng tộc và bà con dân bản cũng đều tập trung đông đủ để giúp gia chủ có một buổi lễ tươm tất nhất. Mỗi người một việc, đàn ông thì làm gà, làm cá; phụ nữ thì gói bánh, đồ xôi… Ai ai cũng hồ hởi, phấn khởi mừng cho gia chủ một năm mùa màng bội thu.

Theo lời của các cụ cao niên bản Thái, ở mỗi vùng miền, mỗi địa phương, bà con sẽ tổ chức lễ mừng cơm mới khác nhau. Đối với người Thái ở bản Páng, lễ cúng cơm mới thường diễn ra vào chiều tối, khi mọi người đã đi làm về đông đủ. Bà con quan niệm, về ban đêm, thần linh và gia tiên mới nghe thấy những lời thầy mo truyền tải lòng thành và ý nguyện của gia chủ, bởi vậy cúng ban ngày sẽ không thiêng. Ngoài ra, trong mâm cúng của lễ mừng cơm mới sẽ không có gà, bởi người Thái quan niệm rằng, gà thích ăn thóc, nếu cúng gà thì sẽ mất mùa, gia chủ không có lộc.

Trải nghiệm lễ mừng cơm mới của đồng bào Thái- Ảnh 3.

Nét đẹp mang đậm tính nhân văn trong lễ mừng cơm mới của người Thái ở Thanh Hóa còn được thể hiện rõ nét qua bài khấn của thầy mo. Nội dung bài khấn kể về quá trình trời đất sinh ra, con người vật lộn với thiên nhiên khắc nghiệt, khai phá đất đai làm nên đồng ruộng, để con cháu lao động sản xuất, làm ra hạt gạo dâng lên tổ tiên. Lời khấn trong lễ cơm mới ở mỗi nơi có thể khác nhau về câu từ, nhưng 2 chủ thể không thể thiếu là tổ tiên và thần linh. Bài cúng bày tỏ lòng biết ơn các bậc thần linh và gia tiên đã phù hộ cho con cháu bình yên, khỏe mạnh, trồng nương rẫy được thêm nhiều mùa vụ tốt tươi.

Trải nghiệm lễ mừng cơm mới của đồng bào Thái- Ảnh 4.

Ông Lương Văn Luyện, bản Báng, xã Phú Thanh, huyện Quan Hoá, tỉnh Thanh Hóa cho biết: "Năm nào cũng vậy, cứ sau khi gặt xong lúa thì bà con chúng tôi lại tổ chức lễ mừng cơm mới, nhằm cảm ơn gia tiên và thần linh đã phù hộ cho gia đình một năm mùa màng bội thu; cầu cho sang năm sẽ ngày càng bội thu hơn nữa. Đây là phong tục và cũng là nét đẹp văn hóa của người Thái".

Sau phần nghi lễ, chủ nhà sẽ mời anh em, họ hàng và khách cùng ăn bữa cơm chung vui với gia đình. Trong số những người được mời dự lễ mừng cơm mới, người đến giúp gia đình làm cỗ sẽ không phải đem theo gì, còn những khách mời khác có thể mang chút rượu cùng góp vui với gia chủ.

Trải nghiệm lễ mừng cơm mới của đồng bào Thái- Ảnh 5.

Lễ mừng cơm mới là nét văn hóa truyền thống tốt đẹp, mang tính nhân văn sâu sắc của dân tộc Thái, vẫn được lưu truyền cho đến ngày nay. Các nghi lễ thể hiện truyền thống tôn kính tổ tiên, uống nước nhớ nguồn của dân tộc Việt Nam. Đây cũng là dịp để con cháu trong gia đình sum họp bên nhau; bà con dân bản đến chung vui, thắt chặt thêm tình đoàn kết cộng đồng, hướng đến một cuộc sống ngày càng ấm no, hạnh phúc.

Nguồn: Ký sự miền sơn cước/ TTV

Ý kiến bạn đọc

Xem thêm bình luận
Bế mạc Chương trình giao lưu “Những người yêu chèo toàn quốc” lần thứ 9 năm 2024

Bế mạc Chương trình giao lưu “Những người yêu chèo toàn quốc” lần thứ 9 năm 2024

20:14 , 14/07/2024

Sau 3 ngày diễn ra sôi nổi, sáng ngày 14/7, tại Trường quay Đài Phát thanh và Truyền hình Thanh Hoá, chương trình giao lưu những người yêu chèo toàn quốc lần thứ 9 năm 2024 đã khép lại.

Sầm Sơn - Rực rỡ sắc màu

Sầm Sơn - Rực rỡ sắc màu

15:59 , 14/07/2024

Với 13km đường bờ biển, bãi cát trắng mịn, sóng biển vừa phải, nước biển ấm, trong xanh, rất thích hợp để nghỉ dưỡng, thành phố Sầm Sơn đã thu hút được nhiều tập đoàn lớn hoạt động trong ngành du lịch vào đầu tư và từng bước đưa thành phố biển này trở thành một đô thị hiện đại, năng động, giàu truyền thống văn hoá, lịch sử và đầy sắc màu.

Nơi gặp gỡ của những người yêu chèo

Nơi gặp gỡ của những người yêu chèo

20:06 , 13/07/2024

Nằm trong chuỗi các hoạt động của Liên hoan Phát thanh toàn quốc lần thứ 16 đang diễn ra tại Thanh Hóa, chương trình "Giao lưu những người yêu nghệ thuật chèo toàn quốc lần thứ 9 năm 2024" đã thu hút sự quan tâm của đông đảo các nghệ nhân, diễn viên không chuyên cùng những người yêu nghệ thuật chèo ở nhiều địa phương trong cả nước.

Kỳ thú động Tiên Sơn - Vĩnh Lộc

Kỳ thú động Tiên Sơn - Vĩnh Lộc

09:27 , 13/07/2024

Cụm danh thắng Kim Sơn, xã Vĩnh An, huyện Vĩnh Lộc là một dãy núi nổi tiếng của xứ Thanh với vẻ đẹp tráng lệ, hữu tình của cảnh sắc thiên nhiên và sự kỳ thú của các nhũ đá ở các hang động tại đây. Trong đó phải kể đến một hang động tuyệt đẹp tại danh thắng Kim Sơn, đó là động Tiên Sơn.

Việt Nam có 3 điểm du lịch được yêu thích nhất châu Á

Việt Nam có 3 điểm du lịch được yêu thích nhất châu Á

09:20 , 13/07/2024

Nền tảng du lịch TripAdvisor vừa công bố danh sách 25 điểm du lịch được yêu thích nhất châu Á do du khách khắp nơi trên thế giới bình chọn. Trong đó, Việt Nam có 3 đại diện góp mặt gồm phố cổ Hội An của tỉnh Quảng Nam, bảo tàng chứng tích chiến tranh và địa đạo Củ Chi ở Thành phố Hồ Chí Minh.

Sẵn sàng cho Triển lãm ảnh và Ngày hội “Đoàn kết - Sáng tạo”

Sẵn sàng cho Triển lãm ảnh và Ngày hội “Đoàn kết - Sáng tạo”

21:11 , 12/07/2024

Trong khuôn khổ các hoạt động chào mừng Đại hội đại biểu Mặt trận Tổ quốc tỉnh Thanh Hóa lần thứ XV, nhiệm kỳ 2024 - 2029, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc tỉnh sẽ tổ chức triển lãm chuyên đề “Phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc, xây dựng Thanh Hóa trở thành tỉnh giàu đẹp, văn minh” và ngày hội “Đoàn kết - Sáng tạo”. Đến nay, mọi công tác chuẩn bị đã hoàn tất.

Khám phá phố đi bộ Phan Chu Trinh

Khám phá phố đi bộ Phan Chu Trinh

09:52 , 12/07/2024

Được khai trương và đi vào hoạt động vào cuối tháng 6/2024, phố đi bộ Phan Chu Trinh đang trở thành điểm đến được thu hút đông đảo người dân và du khách vào mỗi dịp cuối tuần.

Trào lưu du lịch đường sắt "lên ngôi" hè này

Trào lưu du lịch đường sắt "lên ngôi" hè này

09:49 , 12/07/2024

Một báo cáo mới từ Google tiết lộ xu hướng du lịch đường sắt là trào lưu đang được tìm kiếm và phổ biến nhất trong hè này.

Thanh Hóa xây dựng các điểm đến du lịch xanh bền vững

Thanh Hóa xây dựng các điểm đến du lịch xanh bền vững

09:40 , 12/07/2024

Với quan điểm phát triển du lịch phải hướng tới bền vững, bảo đảm hài hòa giữa mục tiêu kinh tế với mục tiêu xã hội; đồng thời, chú trọng bảo vệ tài nguyên thiên nhiên, tôn trọng bản sắc văn hóa, gìn giữ giá trị lịch sử, nâng cao trách nhiệm bảo vệ môi trường... Đến nay trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa ngày càng có nhiều “điểm đến xanh”, mang đến không gian thoải mái và nhiều trải nghiệm hấp dẫn cho du khách.

Lễ công bố quy hoạch bảo tồn, tôn tạo di tích lịch sử - văn hóa địa điểm Hội thề Lũng Nhai

Lễ công bố quy hoạch bảo tồn, tôn tạo di tích lịch sử - văn hóa địa điểm Hội thề Lũng Nhai

15:50 , 11/07/2024

Chiều 10/7, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thanh Hóa phối hợp với UBND huyện Thường Xuân tổ chức Lễ công bố Quyết định "Phê duyệt Quy hoạch bảo tồn, tôn tạo di tích lịch sử - văn hóa địa điểm Hội thề Lũng Nhai và các di tích liên quan gắn với phát triển du lịch tại xã Ngọc Phụng, huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa".