Việt Nam tích cực thúc đẩy và bảo đảm quyền trẻ em

Quan điểm của Quỹ Nhi đồng Liên Hợp quốc khẳng định rõ: Mọi trẻ em có quyền sống còn và phát triển, quyền được học tập, quyền được hưởng cơ hội bình đẳng trong cuộc sống, cũng như nắm bắt mọi cơ hội đến với các em. Tại Việt Nam, mọi chính sách về trẻ em được xây dựng dựa trên 5 nguyên tắc cơ bản: Không phân biệt đối xử với trẻ em; Tôn trọng và thực hiện các quyền của trẻ em; Bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em là trách nhiệm của nhà nước, gia đình, nhà trường và xã hội; Dành lợi ích tốt nhất cho trẻ em và Trẻ em thuộc diện chính sách xã hội, có hoàn cảnh đặc biệt được trợ giúp để hoà nhập với gia đình, cộng đồng. Như vậy các nguyên tắc này là hoàn toàn phù hợp với thông lệ quốc tế, đồng thời cũng phù hợp với thực tiễn đời sống của Việt Nam

Để thực hiện mục tiêu bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em, Chính phủ đã ban hành Chương trình hành động quốc gia vì trẻ em Việt Nam theo từng giai đoạn với mục tiêu tổng quát là xây dựng môi trường sống an toàn và lành mạnh cho trẻ, từng bước giảm khoảng cách chênh lệch về điều kiện sống của trẻ. Trong đó phổ cập giáo dục để đảm bảo quyền được học tập cho các em là một trong những nội dung trọng tâm.

Tại Thanh Hóa, tính đến hết tháng 5/2023, toàn tỉnh có 960.281 trẻ em dưới 16 tuổi. Phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em 05 tuổi đạt 100%; tỷ lệ trẻ em đi học mẫu giáo đúng độ tuổi đạt 96%; tỷ lệ đi học tiểu học đúng độ tuổi đạt 100%; tỷ lệ học sinh hoàn thành cấp trung học cơ sở đạt 100%. 

Đáng chú ý môi trường học tập của các em ở mọi cấp học được cải thiện liên tục, vừa đảm bảo tiêu chí về cơ sở vật chất, vừa nâng cao chất lượng đào tạo, nhưng đồng thời phải giảm bớt áp lực, không tạo gánh nặng thành tích để với mỗi trẻ em, mỗi ngày đến trường thực sự là một ngày vui. Em Nguyễn Minh Thư, học sinh trường Tiểu học Điện Biên 1, thành phố Thanh Hóa rất phấn khởi cho biết: "Em rất yêu quý ngôi trường của em, vì ở đây lúc nào em cũng được các thầy cô giáo chỉ bảo nhẹ nhàng, trường còn xanh sạch đẹp, nhiều hoạt động ngoại khóa rất vui". Em Nguyễn Thùy Dương, trường THCS thị trấn Cẩm Thủy, huyện Cẩm Thủy cũng cho biết: "Chúng em đến trường được các thầy cô quan tâm chăm sóc, học tập có gì chưa hiểu thì có thể hỏi thầy cô, bạn bè, để cùng tiến bộ".

Nhìn thẳng vào thực tế, mặc dù Việt Nam đã có những bước phát triển đáng ghi nhận về kinh tế, nhưng xuất phát điểm thấp cùng với những tổn hại nặng nề sau 2 cuộc chiến tranh kéo dài hàng thập kỷ đã khiến nguồn lực đầu tư công còn nhiều hạn chế. Để tháo gỡ nút thắt này, Đảng và Nhà nước ta đã mở cửa khu vực kinh tế tư nhân, thúc đẩy thành phần này đầu tư vào đa dạng lĩnh vực đời sống, trong đó có giáo dục.

Việc phát triển hệ thống giáo dục ngoài công lập không chỉ là động lực khiến khu vực giáo dục công lập phải chuyển mình đổi mới, mà còn mở rộng cơ hội học tập cho nhiều đối tượng học sinh ở nhiều khu vực, đảm bảo quyền được tiếp cận giáo dục ngang bằng giữa các em. Và dù là trường công hay trường tư, quan điểm nhất quán của ngành Giáo dục luôn là xây dựng trường học an toàn, văn minh và thân thiện với học sinh, trao cho các em quyền được lắng nghe và được đồng hành.

Về công tác bảo vệ trẻ em, quyền trẻ em được Việt Nam bảo vệ thông qua hệ thống pháp lý khá toàn diện và cụ thể, từ Hiến pháp (Điều 37) và các đạo luật triển khai quy định của Hiến pháp như: Bộ luật Dân sự, Bộ luật Hình sự, Bộ luật Lao động, Luật Giáo dục, Luật Phòng chống bạo lực gia đình, Luật Bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em... cho đến các văn bản dưới luật. Ở cấp địa phương, các chương trình hành động bảo vệ trẻ em được UBND tỉnh/thành phố ban hành phù hợp với thực tiễn ở địa phương đó.

Thanh Hóa có gần 2% trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt và hơn 13% trẻ em có nguy cơ rơi vào hoàn cảnh đặc biệt. Ngoài ra do đặc thù địa lý và văn hóa, môi trường sống của trẻ em vẫn tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn như tai nạn thương tích, tai nạn đuối nước, nguy cơ bị bạo hành, bị xâm hại tình dục. Do đó các hoạt động bảo vệ trẻ em tại Thanh Hóa tập trung vào việc giảm thiểu các nguy cơ mất an toàn với trẻ, hỗ trợ trẻ em có hoàn cảnh khó khăn theo 3 cấp độ: phòng ngừa, hỗ trợ và can thiệp. Tính từ năm 2021 đến hết tháng 5/2023, tổng kinh phí chi cho hoạt động bảo trợ trẻ em tỉnh Thanh Hóa là hơn 60 tỷ đồng.

Điều 11 Luật Trẻ em quy định: "Tháng hành động vì trẻ em được tổ chức vào tháng 6 hằng năm để thúc đẩy phong trào toàn dân chăm sóc, giáo dục và bảo vệ trẻ em; tuyên truyền, phổ biến, vận động cơ quan, tổ chức, cơ sở giáo dục, gia đình, cá nhân thực hiện chính sách, chương trình, kế hoạch, dự án, xây dựng các công trình và vận động nguồn lực cho trẻ em". Năm 2023, tháng hành động vì trẻ em được phát động trên toàn quốc với chủ đề "Chung tay giảm thiểu tổn hại trẻ em".

Với quan điểm và chính sách nhất quán, rõ ràng, Việt Nam nói chung và tỉnh Thanh Hóa nói riêng đã và đang đạt được nhiều kết quả quan trọng trong thúc đẩy và bảo đảm quyền trẻ em. Các hoạt động vì trẻ em ngày càng được phát triển cả về bề rộng lẫn chiều sâu, đem lại hiệu quả thiết thực. Những thực tế này là minh chứng rõ ràng nhất, đập tan mọi luận điệu phủ nhận giá trị của các chính sách bảo vệ trẻ em tại Việt Nam.