Thịt chua - Món ăn độc đáo của đồng bào Thái xứ Thanh

Là cư dân sinh sống ở vùng đồi núi, đồng bào Thái không chỉ được biết đến là tộc người chăm chỉ trong lao động sản xuất và dựng xây bản làng mà trong kho tàng văn hóa ẩm thực người Thái họ đã sáng tạo ra rất nhiều món ăn ngon, hấp dẫn. Xưa kia, khi điều kiện kinh tế, xã hội còn chưa phát triển việc bảo quản thực phẩm khó khăn do chưa có tủ lạnh. Để giữ được thực phẩm bà con đã sáng tạo ra nhiều cách chế biến độc đáo và giờ đây đã trở thành những món ăn đặc trưng, đặc sản như: thịt gác bếp, cá chua, thịt chua...

Theo chia sẻ của các cụ cao niên, từ bao đời nay đồng bào Thái đã rất khéo léo và tinh tế trong việc lựa chọn gia vị cho từng món ăn sao cho dậy mùi, hợp khẩu vị và tốt cho sức khỏe. Đặc trưng trong cách chế biến các món ăn của đồng bào Thái đó là chua, cay, đắng và nồng. Và món thịt chua chính là sự kết hợp hoàn hảo của các loại nguyên liệu và gia vị sẵn có của người dân nơi vùng cao.

Để làm được món thịt chua công đoạn đầu tiên chúng ta phải chuẩn bị ống nứa. Ống nứa được dùng làm món thịt chua phải là những ống thẳng, bánh tẻ ( nếu dùng cây nứa già sẽ giòn dễ vỡ ống, nếu dùng cây non ống nhỏ và không có mùi thơm). Do vậy, chọn ống nứa làm thịt chua cũng phải rất tỷ mỉ. 

Khi ống nứa đã được chọn lựa xong, thì lá dong cũng là một trong những nguyên liệu không thể thiếu. Bởi đây chính là nắp của ống thịt chua. Không chỉ giúp đậy kín ống thịt mà lá dong còn góp phần làm nên mùi vị đặc trưng của thịt chua.

Thịt chua là món ăn dân dã, nhưng quá trình chuẩn bị các nguyên liệu để tạo nên món thịt chua cũng trải qua nhiều công đoạn. Nhất là khâu chuẩn bị thính gạo.

Thính được bà con người Thái ở Cán Khê dùng bằng gạo nếp nương. Đây là loại nếp có độ thơm ngọt rất riêng của vùng đất này. Sau khi rang xong, gạo nếp sẽ được bà con cho vào cối để giã., tuy nhiêu yêu cầu của món thịt chua thì thính không cần quá mịn để khi thưởng thức món ăn ta vẫn cảm nhận được vị thơm xen lẫn vị bùi của hạt gạo rang.

Sau khi các nguyên liệu và gia vị đã được chuẩn bị xong chúng ta sẽ chuyển sang thái thịt và chế biến món ăn này.

Để có miếng thịt ngon và dễ ngấm gia vị, khi thái thịt yêu cầu người thái phải đều tay, thái miếng thịt vừa, không thái quá mỏng dễ gây vụn, nát. Nếu miếng thịt thái không đều nhau thì khi tẩm ướp gia vị những miếng mỏng sẽ ngấm và lên men nhanh hơn những miếng thái dày làm cho ống thịt nhanh chua, giảm độ ngon.

Sau khi thái xong thịt chúng ta sẽ tiến hành tẩm ướp gia vị. Đây là quy trình trọng nhất làm cho gia vị ngấm sâu vào món ăn khi lên men sẽ thơm ngon hơn và có hương vị đặc trưng. Với các gia vị như muối, mì chính, hạt khẻn và thính được trộn lẫn, tẩm ướp sau 1 đến 2 tiếng đồng hồ, ta sẽ cho thịt vào ống nứa.

Sau khi thịt được bỏ đầy ống nứa, chúng ta sẽ đặt ống thịt chua lên gác bếp. Sau 3 đến 4 ngày món thịt chua gác bếp đã lên men. Sau 20 phút nướng trên lửa món thịt chua đã chín với mùi thơm đặc trưng của các loại gia vị.

Cũng như nhiều món ăn độc đáo khác của người Thái, món thịt chua ống nứa là món dễ dùng và có thể ăn kèm với rau sống, xôi, bánh ú. Đặc biệt trong mâm cỗ ngày lễ trọng của đồng bào Thái thịt chua ống nứa là món ăn không thể thiếu. Đây là món ăn đặc sản được con cháu làm để dâng lên thành kính tổ tiên vì đã phù hộ cháu con sức khỏe bình an, mọi việc thuận lợi, mùa màng tốt tươi.