Sáng hôm ấy, ông Lai nghe tiếng chuông. Ra mở cửa ông thấy một người phụ nữ khệ nệ bê từ trên xe máy xuống một bì khá nặng và cẩn thận đặt tựa vào gốc cây vú sữa ở góc sân. Lai chột dạ, sao lại có người đàn bà nào sáng mai đã đem bao bì gì đến đây? Người đàn bà nói trong hơi thở:

- Em chào anh! Em tên Sam ở ngõ Tiền Phong mãi bên kia sông. Em sang có chuyện muốn nói với anh.

- Có chuyện gì cô? - Lai băn khoăn.

- Dạ, chuyện của em mong anh thông cảm. Vô tình mấy năm trước đi qua nhà anh thấy có cây vú sữa, rồi em nhìn lên cây, không ngờ rất nhiều quả to tím mọng cứ như người níu chân, em không thể dứt bước đi được. Chị nhà anh thấy em cứ ngẩn ngơ nhìn. Chị gọi em vào hái cho em mấy quả, đem về thắp hương, tháng ấy em làm ăn may mắn. Mấy năm sau, đến vụ, năm nào em cũng sang xin chị quả về thắp hương, cuộc sống như có phần vơi đi cực nhọc… Năm nay sang, cây không có quả em thấy hụt hẫng và có lỗi… Chuyện dài nhưng em xin gửi anh bì phân vi sinh Tiến Nông để anh chị bón cho cây mong năm sau lại nhiều quả.

***

Ngày ấy, trong túi Lai chưa có tiền nhưng vẫn quyết tâm đi tìm mua mảnh đất để đưa vợ con từ quê ra thị xã. Tình cờ Lai gặp thằng bạn tên Sự cùng thời nhập ngũ, hắn bảo:

- Mi lại ở gần tau đi. Khu tau ở cũng tạm được. Bên cạnh nhà tau có mảnh đất họ đang cần bán.

- Đất ra răng, có đẹp không? Theo thầy phong thủy tau ở hướng Tây Nam mới tốt!

- Ôi giời! Thời buổi này đất cắm dùi cóc có mà còn bày đặt, hướng với hót.

Lai bụng khấp khởi, tót ngồi sau xe đạp của Sự vòng vo qua các con ngõ. Xe phanh k.í.t… Lai vập mặt vào tấm lưng xương xẩu của thằng bạn. Sự bảo:

- Đây rồi! Vào nhà đi, mày nhìn mảnh bên trái này có được không?

Lai ngạc nhiên thấy nhà Sự hai tầng khá khang trang. Nhìn nhà Sự một lượt Lai thấy thán phục. Lai nhìn bên hông trái nhà của Sự, mảnh đất diện tích ước khoảng năm sáu chục mét vuông, cỏ mọc um tùm. Ở giữa có một gian nhà cấp bốn chơi vơi, tường xây gạch tro lò, mái lợp ngói chen lẫn Fibro-xi-măng, trước mặt có con mương nước chảy đen ngầu đầy rác bẩn thỉu. Đi đường quanh co nên Lai không xác định được hướng của mảnh đất là hướng gì? Lai thấy vui vui, liền nói:

- Gần mi tau cảm thấy yên tâm, nhưng mảnh đất này giá mấy triệu? Nói thật với bạn, hiện tại tau chưa có xu mô dính túi, phải chờ bán nhà ở quê.

- Yên tâm đi! Mi có con Honda K3 màu mắm tôm, máy cánh bán đi sẽ đủ hoặc đổi ngang. Nhà bán sau, vì thằng cha này đang thích đổi vợ, nên tau biết hắn đang rất cần xe máy.

- Tau làm chi có xe máy, xe hôm trước mi thấy tao đi trên đường là xe tau mượn chú em!

- Thôi! Để tau tính.

Vì thích Lai ở gần, nên Sự quyết đàm phán với chủ mảnh đất cho Lai mua với phương thức thanh toán trả dần. Tổng giá trị mười hai triệu, đúng chưa bằng cái xe máy rách của thằng chú của Lai. Riêng tiền đặt cọc ba triệu, Sự cho lai mượn. Mảnh đất chưa có giấy tờ gì về pháp lý, hai bên cam kết bán cho nhau bằng giấy viết tay. Sự là người thứ ba ký chứng giám vào tờ giấy bình dân việc đôi bên mua bán có mấy chữ chủ đất viết tay loằng ngoằng.

Việc đầu tiên Lai làm trên mảnh đất là trồng một cây vú sữa cao khoảng hơn gang tay, thân cây ẽo ợt bằng gọng kính nhỏ, mới ba bốn lá. Lá nào sâu cũng cắn nham nhở. Cây này Lai tìm được trong vườn của một chú em. Lai chọn vị trí trồng cây phía trước gần đường, thủ sẵn sau này nó sẽ nằm ở góc che sân nhà. Hôm Lai trồng cây vú sữa, Sự đi làm về đứng bên sân nhà, người còn bám đầy vôi ve, nói với:

- Cây ni mi trồng đúng cái hộc ngày trước chủ cũ tôi vôi. Nhưng vú sữa chi mà mới thò lò đã xơ xác rứa, chắc đời cháu chắt của mi mới hy vọng được "bú"! Mà vú sữa cũng có cây đực cây cái, xem chừng?...

- Chả biết đực hay cái, có được ăn hay không, nhưng tau thích thân nó nứt nẻ, màu lá của nó mặt trên xanh, mặt dưới nâu vàng, có gì đó như gốc gác nhà quê của mình Sự ạ.

- Người ta trồng cây mong quả, còn mi thích vỏ và lá, tau chịu!...

Lai dọn cỏ quét tường vôi lại cho vợ con ở tạm cái gian cấp bốn ọp ẹp. Kê được một cái gường dở một, dở đôi cho bốn mẹ con nằm. Lai mắc cái võng dù ra góc. Khu vệ sinh thì làm tạm ở góc bằng ba tấm tôn che và miếng ván bắc ngang bên cạnh có cái chậu rách đựng cát và một gáo thủng. Bếp thì vẩy hai tấm tôn kê ba viên gạch. Trong nhà chỉ có vài cái xoong, thùng nhựa đựng gạo thiếu nắp và mấy cái bát, mấy đôi đũa cái ngắn cái dài. Nước thì dùng hai cái vỏ thùng đựng sơn xin ông bạn Sự. Mỗi năm nhà Lai chạy lụt bão lóp ngóp lên đê mấy lần. Ba năm sau bán mảnh đất ở quê và tích cóp được chút ít Lai mới dám tính chuyện làm nhà. Lai lần tìm nhờ ông thợ xây cùng phố. Khi đến ngõ nhà ông thợ thì Lai nghe trong nhà có tiếng đàn ông quát: "Lời chào cao hơn mâm cỗ, khách đến nhà phải có tiếng chào hỏi, còn mi thấy khách đến nhà mắt trợn ngược, mặt thâm sì, cúi gằm vội lũi, câm như hến! Ngu rứa thì khi mô mới thành người được hở con?". Lai ngần ngại, mãi lúc sau mới dám gõ cửa bước vào. Ông chủ ra chào, bắt tay Lai, con chó rách vẫy đuôi theo sau. Không thấy ai nữa, Lai dò hỏi:

- Nhà có ai ở nhà nữa không bác? - Ông cười bảo:

- Có ai mô! Chỉ có tôi với con vàng ni thôi. Bà xã nhà tôi đi ra cửa hàng vật liệu xây dựng, còn hai đứa nhỏ đi học anh ạ.

À, té ra ban nãy Lai nghe tiếng ông chửi là ông đang giáo huấn… con chó. Lai dẫn ông lại nhà. Lai đề nghị:

- Bác làm cho tôi gian nhà trên vuông đất trống phía sau gian cấp bốn này, để rộng nơi ăn ở. Riêng cây vú sữa bằng cán liềm kia bác để ý giữ lại. Ông thợ xây nói ngay:

- Cây vú sữa kia đang nhỏ chưa vướng mấy thì giữ lại không sao, thợ thuyền khênh vác vật liệu chịu khó lách đi qua đi lại là được. Nhưng nếu tôi làm xong hơn mười mét vuông phía trong này cho anh thì gian cấp bốn phía trước này tay tôi cũng phải phá luôn.

- Sao lại phá hở bác?

- Vì không thể chịu được, nhà cửa làm phải coi được, ách con mắt lắm! Bây giờ ai ở nhà này nữa? Anh về phố này cũng phải cho người ta nhìn cái phố ra phố. Còn tôi làm nhà cũng phải ra nhà, coi được mới làm. Làm nhà cho anh xong trưởng phố lại rút giấy phép hành nghề của tôi thì vợ tôi nó đuổi tôi ra đường à.

Lai rất băn khoăn: nếu xây, lại phải phá gian cấp bốn thì cả nhà năm suất ăn ở vào đâu? Còn tiền? Im lặng hồi lâu ông thợ nói:

- Tôi biết anh lương bổng viên chức eo hẹp, nhưng tôi nói thế này anh coi có được không. Tôi sẽ phá gian cấp bốn xây cho anh khoảng ba mươi lăm đến bốn mươi mét vuông tường gạch mái bằng. Cây vú sữa kia không việc gì vẫn để lại, anh chị và các cháu sang nhà tôi ở tạm khoảng hơn tháng. Anh có bao nhiêu tiền còn thiếu bao nhiêu cứ lấy vật liệu thiết bị cửa hàng của vợ tôi cho đủ, khi mô có trả sau. Tôi sẽ nói bà vợ tôi giúp, giá cả chung của thị trường.

- Thế thì tuyệt quá, rất cảm ơn bác! Bác giúp cho tôi, nhớ khi xây vẫn để lại cây vú sữa, về sau sân nó mát bác ạ.

- À nếu anh để lại cây vú sữa, lại có sân phía trước thì phải đổ cả cầu thang chờ lên tầng trên, sau có điều kiện lên tầng, phố mình phải cao tầng hết mà anh! Lai nghe có lý liền đồng ý, trong lòng thấy phấn chấn.

Tối hôm khởi công, vật liệu ngổn ngang, rào giậu không có. Khi mọi người đã về, ông chủ nhà đối diện mang chiếc chõng tre ra giữa đám đất nằm. Sáng Lai trở lại hỏi chõng tre nhà ai lại để trên đất mình, bà hàng xóm lên tiếng:

- Hôm qua ông nhà tôi sợ kẻ cắp lấy hết vật liệu của cô chú nên mang chõng tre chăn màn ra đó nằm gác vật liệu cho cô chú đấy. Bây giờ con nghiện ma túy một mét vài thằng, chỉ thoáng cái là nó khuân đi hết. Sao cô chú coi thường bọn nghiện thế?

Hôm đổ mái xong Lai hứng chí làm quai rượu cùng tốp thợ biêng liêng, áo xống không mặc leo như thạch sùng lên cầu thang vừa đổ trơn như một cái dốc bôi mỡ. Vợ Lai đứng dưới tá hỏa, vội gọi thằng đầu lấy vội chăn đệm bì xi măng trải dày dưới đất sợ Lai rơi. Tối đó Lai ngủ ngon trên mái.

Lai và Sự từ khi ở gần nhau thường chén chú chén anh vui đáo để. Hai bà vợ luôn chụm đầu thì thầm, nhiều lúc khóc cười như ma xó, nhất là lúc các bà kể tội chồng mình hoặc khen chồng bà nọ bà kia tốt tính tốt nết, rồi bảo "tốt giống tốt má"… Còn mấy đứa trẻ thì cứ rúc rích với nhau như bầy chim ri. Thế rồi cây vú sữa trước sân cứ lớn cùng với mấy đứa nhỏ quẩn quanh dưới gốc. Lai nói với hai nhà hai bên: "Bây giờ cây vú sữa lớn, cành sang đất nhà nào khi có quả nhà ấy hái quả. Nhiều hôm nghỉ chủ nhật hai thằng bạn ngồi ở gốc cây vú sữa với be rượu, có khi chỉ đĩa lòng với dúm lạc và cái điếu cày lai rai cả buổi. Rồi Lai nghĩ, mai mốt cả mấy nhà xung quanh tha hồ hái quả… Nhưng Sự thì tuyên bố thẳng nó vươn cành sang nhà tau xanh mát là tau sướng, không cần quả kiếc chi hết. Mấy cành lá đâm sang nhà Sự, hắn còn mang chổi mềm quét sơn hành nghề của hắn, rồi khăn giấy ướt ra lau, chải cho sạch lá, nên lúc nào những nhành vú sữa bên nhà hắn cũng xanh mướt. Lai không để ý.

Ông bạn Sự của Lai tính cả nể, hắn hay giúp đỡ bạn bè. Có đồng nào hắn sẵn sàng dốc hết túi gọi bạn bè uống rượu hoặc cho ai cần vay khi bí. Có khi còn bỏ tiền mua sơn, sơn hoàn chỉnh cho một nhà tư nhân hay cả một văn phòng công ty. Có khi hắn biết chủ bán sơn nên tự đứng ra chịu nợ tiền sơn cho khách giống như chịu nợ mua đất cho Lai. Một số kẻ quen biết Sự cũng từ chén chú chén anh, vay của Sự, hoặc nhờ Sự vay nhưng lâu không thấy trả vài công ty Sự sơn văn phòng nhà cửa vỡ nợ rồi biệt tăm. Sự chạy tìm quanh mấy ông bạn ngon ngọt vay tiền nhưng đều mất hút. Sự phải bán cơ ngơi hai tầng bên cạnh nhà Lai trả nợ. Hắn mua một mảnh đất xa tít tận bên kia sông dựng mái tôn lên vợ chồng con cái ở tạm. Hôm chuyển nhà Sự ngơ ngẩn, cứ ngửa mặt nhìn lên trời, nhìn lên vòm lá vú sữa xanh mướt trước nhà. Vợ hắn và vợ Lai ôm nhau khóc thút thít, mấy đứa trẻ hai nhà cũng buồn như mái tranh ngày mưa ẩm cứ sụt sùi. Chúng nói chỉ thích ở lại cùng chơi với nhau dưới gốc cây vú sữa. Được thời gian Lai nghe nói vợ Sự không chịu nổi nợ nần của chồng nên đã bỏ Sự và đem theo cả hai đứa con về bên ngoại. Vì công việc bận bịu nên từ khi hai nhà cách xa, Lai chưa có dịp gặp lại vợ chồng Sự lần nào.

Phố xá mấy năm nay có phần đông đúc, sạch sẽ hơn. Cả thành phố đang phát động phong trào "Đô thị văn minh, công dân thân thiện". Lai cũng nhắc vợ con, phải giữ nhà cửa sân vườn phải sạch đẹp, láng giềng phải gần gũi... Ai đi qua cũng khen cây vú sữa đẹp che sân nhà rất mát, tỏa bóng rợp cả đường. Trong nhà mùa hè không có điều hòa nhưng nhờ bóng cây vẫn mát dịu rất dễ chịu. Hôm đó nhìn mấy cành vú sữa vương vướng xõa ra đường, Lai vác cái thang tre đặt tựa vào thân cây, cầm con dao trèo lên chặt cho thoáng lối đi và cũng tạo dáng thẳng cho cây. Vừa trèo lên gần tầm với chặt thì cái thang gãy oác. Lai ngã sóng soài may mà chỉ bị sây sát nhẹ. Cùng ngày hôm đó Lai nhận được giấy triệu tập của tòa án do bị chủ nhà phía sau kiện vì ông xây nhà lấn sang đất của họ mất ba phân. Giải quyết với gia chủ phía sau xong, mấy hôm sau Lai phải nhờ ông hàng xóm đối diện sang chặt cành cây vú sữa. Ông mang chiếc thang tre nhà ông sang vừa trèo lên cũng gãy toác, ống quần ông xẻ ngược, cẳng chân ông xước vệt dài rỉ máu. Ông phải mượn chiếc thang sắt khác mới trèo lên chặt được. Riêng vợ chồng nhà Hệ mua lại ngôi nhà của Sự cũng rất thích cây vú sữa, chấp nhận cành đâm sang không cắt, để cho mát và đẹp.

Mấy tháng sau thấy vài cành che phủ tường rào vương vướng Lai sẵn con dao chặt bỏ. Tối hôm đó có ba chiếc xe đạp cho cả nhà đi để ngoài sân phía trong cổng khóa bị kẻ cắp trèo tường lấy hết.

Thời gian sau mấy cành vú sữa lại tốt, sà vào trước cửa, Lai nhờ ông hàng xóm chặt hộ. Việc vừa xong ông mới về đến nhà thì có điện thoại gọi giật báo thằng đầu của vợ chồng Lai vừa gãy chân ở trường vì chơi bóng đá. Ngay tối hôm đó vợ Lai mặt ỉu xìu thông báo với chồng em vừa test lại có thai ngoài ý muốn. Lai nhớ lại khi sinh đứa thứ ba đã mất chức trưởng phòng, bị cảnh cáo toàn quận, suýt bị đẩy ra ngoài biên chế. Lai đau xót nói với vợ: "Buộc phải bỏ thôi em! Nhưng em đặt vòng tránh thai rồi cơ mà?". Vợ Lai bảo: "Em không biết nữa!".

Năm sau kiếm được ít tiền vợ chồng Lai bàn xây lên vài chục mét vuông tầng trên. Mấy cành vú sữa giờ tốt trùm lên mái không thể không chặt. Lai lại nhờ mấy ông thợ chặt giúp. Vừa chặt xong chưa kịp dọn dẹp thì chiếc ti vi trong nhà đang ca nhạc nổ "bụp", tỏa khói mù.

Thời gian sau cây vú sữa lớn rễ nổi nứt gần nửa cái sân láng xi măng, Lai lại nhờ thợ cuốc bớt rễ tu sửa lại. Tối hôm đó có bộ bàn ghế Xuân Hòa tích cóp hai tháng lương mới mua để góc sân uống nước cũng bay theo mấy thằng nghiện.

Cây vú sữa ngày càng đẹp, không chỉ xanh tốt, cành nhánh cân đối mà nó còn trĩu quả, quả nào cũng to mọng, khi chín màu tím bóng lộn trông rất hút mắt, ăn rất ngọt, chỉ hai quả đã được một ký ai đau ốm ăn quả vào, đều khỏe. Nhiều người bảo giống vú sữa tím quý này gốc từ miền Nam. Hàng xóm tấm tắc khen nhà Lai có cây vú sữa vừa đẹp vứa quý, ai đi qua cũng phải đứng lại nhìn. Những ngày quả chín, nhà thêm đông khách. Lai hỏi lại chú em - người cho cây vú sữa này thì chú nói: Bố vợ chú là sĩ quan cao cấp quân đội người gốc khu Năm, từ ngày thống nhất ông có mang mấy quả vú sữa về gia đình ăn rồi gieo hạt nên có cây mẹ, từ đó đã sinh ra nhiều cây con.

Mấy hôm ông Hệ chủ nhà bên cạnh cứ thập thò đi qua đi lại có gì như khó nói, mãi mới vào sân hỏi ông Lai.

- Em hỏi anh việc này.

- Việc chi chú?

- Dạo này cây vú sữa nó lớn nhanh quá che tối hết cửa sổ nhà em, trước thì em nói để nó che mát rồi còn lấy quả, tiếc cành vú sữa rất nhiều quả nhưng nó che tối quá, em muốn nói với anh chị cho em chặt bớt cái cành che tối cửa sổ có được không?

- Tùy chú, vì nó đâm sang đấy là quyền của chú, nếu chú ăn quả thì để, nếu thấy vướng thì chặt, tôi không có ý kiến chi…

- Dạ vâng, anh nói thế để sáng nay em xin chặt.

Hệ ra về, trong lòng Lai nghĩ không biết chú ấy chặt cành có việc chi không? Lâu nay Lai vẫn chưa nói với ai ngoài vợ nhiều sự cố đã xảy ra khi chặt cành cây vú sữa, từ lâu Lai đã bán tín bán nghi. Nhưng Lai nghĩ nhất định chú Hệ chặt cành sẽ có sự việc không hay…

Sáng đó Lai nghe tiếng dao chặt cây, một lúc sau có tiếng Hệ gọi vợ Lai:

- Em chặt xong rồi chị ạ, cành này to lắm chị có lấy làm củi không?

- Không cần chú ạ! Nhà tôi nay dùng bếp ga bỏ bếp củi được vài tháng rồi.

Khoảng một, hai giờ chiều hôm đó, Lai nghe tiếng chửi bới, đe dọa lớn ngoài đường:

- Đ… mẹ thằng Hệ! Tao hôm nay sẽ giết mi! Mi là thằng đểu, thằng lừa đảo, phá hoại nhà tao, cướp cơm cháo của vợ con tao…

Tiếng chửi bới đe dọa ngày một to. Lai hé cửa nhìn ra, một người đàn ông lực lưỡng, mặc quần ngố, ngực xăm trổ, tay cầm dao dài lăm lăm, luôn mồm chửi bới đe giết Hệ. Nhà Hệ phải đóng cửa im ỉm. Nghe náo động, công an phố đến giải tán. Sự thể thế nào Lai không rõ. Có người nói, Hệ làm ăn với người đàn ông này phân chia không công bằng nên họ đến gây sự. Có người lại nói, Hệ và vợ người đàn ông này tình ý với nhau, chưa bắt được quả tang nhưng anh chồng sang để "rấp ngõ", "cắt tình mạch" - cấm cửa đi lại…

Cây vú sữa mỗi ngày một đẹp, quả trĩu cành làm ai đi qua cũng thèm thuồng, nhiều tay buôn hoa quả ở chợ vào hỏi đặt tiền mua khi quả còn non, chờ khi chín sẽ hái mang vào chợ và siêu thị bán. Lai bảo họ: "Hỏi xem nhà bên có bán không chứ quả bên nhà tôi không bán". Những người mua thấy Lai nói thế đều thất vọng ra về vì quả bên sân nhà Lai mới nhiều, quả hai nhà bên cũng có nhưng không bõ. Có kẻ cay cú nhắn tin: "Không bán, qua chợ gậy và bánh xe hôn nhau nhé!…". Nên Lai đi đường cứ nơm nớp.

Được thời gian sau gốc cây lại to dần, rễ lại làm nứt mặt sân, mọi người vào nhà đều góp ý phải sửa lại cho dễ đi lại, nhỡ vấp ngã. Lai băn khoăn không nói cho ai biết nhưng khẳng định: chặt rễ cây, cành cây là có sự cố… Từ vụ ông Hệ nhà bên chặt cành, vợ chồng Lai càng băn khoăn lo lắng. Nhiều khi Lai nghĩ hay bán quách mảnh đất này đi?

Suy nghĩ mãi, Lai quyết định đi Hà Nội hỏi chú em học vấn cao nhất họ. Chú có quan hệ hiểu biết rộng xem chú có quan điểm như thế nào về cây vú sữa và có giải pháp gì giúp được không? Và đặc biệt là cây vú sữa này Lai lại xin từ vườn nhà chú? Có lúc Lai nghĩ hay cứ đi Hà Nội hỏi vay chú em ít tiền lo nơi ở khác, còn mảnh đất này gặp thời được giá sẽ bán trả nợ, biết đâu lại đổi đời…

Đến Hà Nội Lai trình bày các sự vụ xảy ra khi chặt cành và cắt rễ cây vú sữa. Biết Lai là người cục mịch, không am tường về văn hóa cổ kim sẽ khó tin vào tâm linh nên chú em nói rào đón trước:

- Việc này hiểu biết của em có hạn, em chịu không lý giải nổi. Em sẽ đưa anh đến gặp một nhà sư là Hòa thượng Thích Thanh Minh trụ trì chùa Linh Sơn, người mà em khá thân thiết. Cụ có nhiều kiến thức có thể trả lời anh. Và nhờ xem cụ có cách nào giải quyết hay xử lý được không?

Ngôi chùa Linh Sơn, Lai nghe chú em nói là ngôi chùa duy trì đức tin Phật giáo thuần túy. Ngôi chùa được xây vào thế kỷ 14 đời vua Trần Dụ Tông. Chùa xây trong khu vực núi non hữu tình chuyên dùng tiếp đón các sứ thần sùng đạo Phật của các nước lân bang, nên còn có tên là chùa Linh Sơn Trấn Quốc. Chùa có kiến trúc rất đẹp và cổ kính. Đến nơi vị trụ trì ra đón anh em Lai khá thoải mái, trò chuyện rất vui. Lai trình bày với cụ toàn bộ sự việc từ khi xin cây vú sữa, trồng cây làm nhà, và nhiều lần chặt rễ, tỉa cành đều nhận thấy có sự cố không hay. Giờ Lai đang muốn làm lại cái sân nhưng rất băn khoăn. Và có nên ở mảnh đất ấy nữa hay không?... Trầm ngâm một lúc, Hòa thượng chậm rãi bảo:

- Cây anh trồng từ khi nó rất bé, được duyên người trồng mát tay, lại trồng trên mảnh đất của anh đắc địa gần đường, nhiều dưỡng chất nên cây xanh tốt, rất đẹp, mát, ra nhiều quả ngọt chữa được nhiều bệnh, cây đó thuộc loại quý hiếm.

Trầm ngâm một lúc hòa thượng nói tiếp.

- Cây cỏ cũng có ý thức đấy! Người ta thường nói có thần cây. Nhưng cây vú sữa chính tay anh trồng mà nó tốt tươi ra hoa đậu quả nhiều, ngon ngọt như thế thì tôi nghĩ rất thuận với anh, với gia đình, lẽ nào nó lại "phản" lại anh? Theo tôi nghĩ cây ấy không thể "phản" anh được! Tôi có thể phỏng đoán như thế này… - Hòa thượng nhíu đôi mày một lúc rồi ông nói:

- Thấy cây đẹp mát, người trần đã thích thì người âm cũng muốn, nên một vong linh vãng lai không nơi thờ tự nào đó đã tá túc, quen dần và họ ngộ nhận cây đó là của họ và mỗi khi anh đụng đến cây là họ lại sinh sự. Tôi nói thế anh là người duy vật, không biết có tin không? - Lai liền bảo:

- Dạ! A Di Đà Phật, Hòa thượng nói thế con tin ạ.

- Nếu anh tin tôi thì anh về làm như thế này nhé! Tối trước ngày làm sân, anh thắp hương trên bàn thờ gia tiên báo cáo với các cụ ngày mai con sửa lại cái sân. Sau khi báo cáo gia tiên xong, anh thắp ba nén hương từ bàn thờ gia tiên cầm xuống gốc cây vú sữa, rồi anh nói: "Đất này là đất của ta, cây này là cây ta trồng, nếu ai lỡ tá túc ở đây thì đi nơi khác để mai ta cắt bớt rễ cây làm lại sân cho đẹp mắt và đi lại thuận lợi". Nói xong anh cắm ba nén hương vào gốc cây, ngày mai làm sân bình thường.

Lai về làm đúng như cụ dặn. Từ lần đó Lai có chặt cành hay làm bất cứ việc gì ảnh hưởng đến cây đều vô sự, mọi việc trong nhà Lai có vẻ hanh thông…

Cây vú sữa ngày một xanh tốt, quả mỗi vụ vẫn to và có phần ngọt thêm, nhiều người đến mua không được thì xin Lai và vợ con đều cho. Cả phố ai cũng khen vợ chồng lai tốt bụng, trồng được cây vú sữa quý. Nhưng tự nhiên không hiểu sao năm nay cây vú sữa như chùn lại, không thấy đâm chồi, lá ngả vàng, không xanh mướt như xưa, chỉ lưa thưa vài quả tong teo, vị ngọt những năm trước cũng biến đâu mất, chỉ còn vị chát.

***

Lai nhìn bì phân, nhìn từ đầu đến chân Sam, một phụ nữ đoan trang, ăn mặc lịch sự, nhưng nét mặt rất buồn. Cô ngồi xuống ghế từ tốn nói với giọng nhẹ buồn, ngắt quãng vì xúc cảm:

- Em… xin… lỗi anh! Chuyện của em dài và buồn lắm, em biết anh là bạn của anh Sự em mới dám nói. Em và anh Sự là "rổ rá cạp lại". Những năm trước biết anh chị ở đây, nhưng em và anh Sự không dám lại, vì làm ăn lụn bại, nợ nần hổ thẹn với bạn bè. Vợ chồng chúng em thương nhau lắm, cố gắng làm để trả số nợ anh Sự còn. Nhưng thời tranh tối tranh sáng, kinh tế thị trường càng làm chúng em, càng đi vào mê hồn trận, càng làm càng thất bát, nên nợ nần thêm chồng chất. Chồng em phải bỏ nhà đi trốn nợ tính đến nay tròn chục năm rồi anh ạ. Nhều lần em tìm kiếm, nhắn tin, thông báo trên đài phát thanh nhưng vô âm tín. Trước khi anh ấy bỏ đi, anh ấy dặn em làm đơn xin tòa ly hôn vắng mặt để chủ nợ khỏi đòi em. Em đã xin tòa ly hôn, nhưng tâm em xót lắm. Em luôn cầu mong cho anh ấy bình an, làm lụng trả hết công nợ rồi có dịp trở về với mẹ con em, về với bạn bè đồng đội. Nhưng mấy năm gần đây em ngủ thường mộng anh ấy về bảo với em, anh ấy ốm đau lang thang đói khát, đã bỏ xác dọc đường, đến nay hơn sáu năm rồi mà không nơi tá túc. Anh ấy nói, có thời gian về phố sống nhờ gốc cây vú sữa trước nhà anh, không dám về nhà vì thấy có lỗi với vợ con… Anh ấy nói, khi ở dưới gốc cây vú sữa cũng làm ảnh hưởng anh chị và các cháu nhiều, nên thầy chùa đến bảo đi. Anh ấy còn dặn năm nay cây ốm, em mua một ít phân vi sinh gửi anh chị bón cho cây để cây tươi tốt lại. Anh ấy còn gửi lời xin lỗi anh chị và gia đình, vì một thời gian dài đã tá túc dưới gốc cây vú sữa làm ảnh hưởng đến cây và gia đình. Em rất buồn, thương anh ấy giờ vẫn lang thang đâu đó, không nơi hương khói. - Sam nói trong nước mắt rơi lã chã.

Lai nghe mà xương sống lạnh buốt như đông cứng dần từng đốt. Mồ hôi toát ướt đầm, người Lai cứ nhão ra. Lai lập cập cảm ơn người đàn bà tên Sam, rồi lấy kéo cắt bì bón ngay phân vào gốc cho cây. Lai thấy mình như có lỗi vì đã cố ý đuổi một người bạn tốt, một người khổ đau trong mê hồn trận của thời mở cửa, để linh hồn bạn không nơi tá túc. Lai quyết định tìm lại vị hòa thượng, để có thể đưa vong linh người bạn không nơi hương khói về với Sam hoặc về lại gốc cây vú sữa trước nhà mình./.