Sưu tầm và phổ biến giá trị văn hóa truyền thống vùng đồng bào dân tộc thiểu số

Lễ hội Sết Booc Mạy là lễ hội truyền thống của dân tộc Thái xã Cán Khê, huyện Như Thanh. Sau thời gian dài bị mai một, được sự quan tâm của ngành văn hóa các cấp và chính quyền địa phương, nhiều nghệ nhân dân gian và người dân trong thôn, xã Cán Khê đã tích cực tham gia khôi phục đầy đủ phần lễ và phần hội. Với giá trị văn hóa đặc sắc, giàu tính nhân văn, Lễ hội Sết Boóc Mạy của đồng bào Thái xã Cán Khê được Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục Di sản Văn hóa phi vật thể quốc gia.

Bà Lê Ngọc Hoa, Phó Chủ tịch UBND huyện Như Thanh cho biết: "Nhận thức rõ giá trị, ý nghĩa của lễ hội, trong thời gian tới, huyện Như Thanh tiếp tục lãnh đạo, chỉ đạo, phối hợp tốt với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch; Trung tâm Nghiên cứu lịch sử và bảo tồn di sản tỉnh, Trung tâm Văn hóa điện ảnh tỉnh, để tuyên truyền hướng dẫn Nhân dân tiếp tục tập luyện, giữ gìn, bảo tồn di sản".

Nhằm bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống vùng đồng bào dân tộc thiểu số một cách bài bản, khoa học, trong năm 2024, Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch Thanh Hóa đã triển khai sưu tầm, nghiên cứu để hệ thống hóa các giá trị văn hóa dân gian đặc sắc nhất của 6 dân tộc thiểu số gồm: Thái, Mường, Dao, Mông, Khơ Mú, Thổ. Trong đó tập trung vào việc sưu tầm chữ viết, văn học nghệ thuật, các loại hình diễn xướng dân gian, lễ hội, tín ngưỡng, trò chơi dân gian... Ông Cao Bằng Nghĩa, Chủ nhiệm Câu lạc bộ liên thế hệ khu Khằm, thị trấn Hồi Xuân, huyện Quan Hóa chia sẻ: "Học và thổi khèn bè cũng là một trong những bản sắc của người Thái. Trong năm nay, thực hiện chương trình bảo tồn khèn bè của ngành văn hóa, tôi và các thành viên trong Câu lạc bộ đã sưu tầm và bảo lưu được nhiều điệu khèn cổ của người Thái. Những tiết mục này đặc sắc cả về âm thanh và nghệ thuật diễn xướng dân gian. Đây là cơ sở để các thành viên trong câu lạc bộ hướng dẫn, trao truyền cho thế hệ trẻ".

Ngành văn hóa tỉnh đã phối hợp với chính quyền các địa phương mở các lớp ngắn hạn để truyền dạy chữ viết cho đồng bào các dân tộc Dao, Mường, Thái... Đồng thời lựa chọn các phong tục tập quán, diễn xướng dân gian, văn hóa văn nghệ đặc sắc của mỗi dân tộc để phục dựng đầy đủ, chi tiết như: múa rùa của dân tộc Dao, hát múa Chậm đò ho của dân tộc Thổ, biểu diễn khèn bè của dân tộc Thái, Mông, múa trồng bông dệt vải của dân tộc Mường, hát Tơm của dân tộc Thổ... Các tiết mục này đã được phổ biến, trao truyền trong cộng đồng các dân tộc thiểu số cũng như giới thiệu, quảng bá cho khách du lịch muôn phương.

Ông Cầm Bá Tường, Phó trưởng Ban Dân tộc tỉnh Thanh Hóa cho biết thêm: "Chương trình nhằm khích lệ đồng bào dân tộc trong việc tham gia bảo tồn văn hóa. Từ đó cũng kêu gọi các nhà nghiên cứu chung tay bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống. Đặc biệt, thông qua chương trình cũng nhằm nâng cao vai trò của các cấp ủy Đảng, chính quyền các huyện miền núi có trách nhiệm thu hút, tập hợp các nghệ nhân, người cao tuổi để xây dựng đời sống văn hóa cơ sở".

Kết quả công tác sưu tầm, tổng hợp và phục dựng các giá trị văn hóa truyền thống vùng đồng bào dân tộc thiểu số khu vực miền núi Thanh Hóa đã góp phần nâng cao nhận thức cho người người dân về lưu giữ, phổ biến văn hóa truyền thống trong cộng đồng. Đây cũng là cơ sở qua trọng để xây dựng cơ sở dữ liệu về các giá trị văn hóa đặc sắc phục vụ công tác bảo tồn, phát huy và quảng bá văn hóa dân tộc thiểu số trong tỉnh.